Czego brakuje naszej polityce prorodzinnej w przeciwieństwie do innych państw członkowskich, jeśli chodzi o godzenie ról pracownikai rodzica?

Myślę, że jest bardzo dużo jeszcze do zrobienia. Mamy w tej chwili rozwiązania typu legislacyjnego poszerzające zakres uprawnień pracowniczych do korzystania z urlopu macierzyńskiego. Jest to kierunek słuszny, ale trochę niebezpieczny.

Dlaczego tak Pani sądzi?

Należy bowiem brać pod uwagę mianowicie czy tego typu rozwiązania nie osłabią pozycji kobiet na rynku pracy. Był postulat wielu środowisk,  aby ten etapowy sposób przedłużania urlopu był połączony z prowadzeniem badań na temat  czy i w jaki sposób nie dochodziły do bariery możliwej do przyjęcia przez pracodawców.  Innymi słowy chodzi o to, by nie pogorszyć sytuacji kobiet poprzez nadmierne wydłużanie tego urlopu.

Widzi tu Pani jakieś rozwiązanie?

Tak, dobrym rozwiązaniem jest przyjęcie zasady, że z części urlopu może korzystać ojciec dziecka. Myślę, że ten okres sprawowania opieki przez ojca powinien być wydłużany niezależnie od tego czy faktycznie ojcowie korzystać będą z tego i czy nie.  Jest bowiem spojrzenie, że nie tylko matka ale i ojciec mogą poświęcić ten czas na opiekę nad dzieckiem.

Jest korzystne rozwiązanie tzw. urlopu fakultatywnego, czyli w oparciu o decyzje rodziny uzgodniona (jak myślę z pracodawcą) istnieje możliwość wydłużenia tego urlopu. Myślę, że jest to rozwiązanie bardziej bezpieczniejsze, że pracodawca może zadecydować czy powrót kobiety w danym momencie jest niezbędny.

Pozostaje kolejna kwestia do rozpatrzenia -  kwestia opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3. Oczywiście mamy urlop wychowawczy, który stał się praktycznie dla większości rodzin bezpłatnym urlopem. To stanowi zapewne dla części, barierę w korzystaniu. Świadczenie przysługujące w okresie tego urlopu przysługuje tylko rodzinom o niskich dochodach.

Jeśli  nie opieka matki, czy ojca nad dzieckiem, to kto powinien przejąć opiekę nad naszymi pociechami?

To powinny być instytucje opieki nad dzieckiem, typu żłobek, przedszkole.

Jest niedobór przedszkoli i żłobków w całym kraju, i co dalej?

Dzisiaj na konferencji była mowa o tym, że w Warszawie zaczyna w niektórych dzielnicach pojawiać się nadwyżkamiejsc nad chętnymi, ale oczywiście to są dysproporcje związane z naszą sytuacją demograficzną, naszego społeczeństwa warszawskiego.

Brakuje różnego rodzaju form alternatywnych kiedyś nazywało się to mini żłobki czy mini przedszkola.

Jak wygląda dostęp do świadczeń socjalnych w innych krajach europejskich?

Jeżeli weźmiemy przykłady poszczególnych państw, tych modeli.   One mają różne, inaczej rozłożone  rozwiązania, inaczej rozłożone akcenty. W modelu socjaldemokratycznym zwraca się uwagę na dostęp do świadczeń na zasadzie obywatelstwa. Czyli to jest uniwersalny system. Są świadczenia rodzinne, rozbudowane. Są świadczenia w formie usług dostępne w formie bezpłatnej. I tu powiedziałabym, że to jest jeden model. Jeśli  weźmiemy pod uwagę skuteczność w tym rozmiarze demograficznym, to okazuje się, że taki kraj jak Norwegia czy Szwecja przy całej naszej świadomości, że rodzina nie stanowi tam takiej wartości jak w innych krajach.  Jest dużo związków poza małżeńskich, ale dzietność kobiet zbliża się, że tak powiem do dla nas bardzo odległej, magicznej granicy „dwójki".  Jeżeli weźmiemy pod uwagę Irlandię, skutki demograficzne są bardzo podobne. Tam jest bardzo rozbudowany w różnych konfiguracjach system świadczeń - powiedziałabym pieniężnych. No i Francja powiedzieliśmy już  osiągnęła statystyczne dwoje dzieci na kobietę, w której jest  bardzo rozbudowany system świadczeń o charakterze uniwersalnym. System uwzględniający specyficzną sytuację rodzin w trudnych warunkach poprzez specjalne dodatki. Uwzględniające wyjątkowe sytuacje rodziny tak jak np. rozpoczęcie roku szkolnego, tak jak zapewnienie opieki przez prywatną opiekunkę. Tam jest świadczenie na pokrycie składek ubezpieczeniowych za tą osobę i jednocześnie rozbudowany system opieki instytucjonalnej nad dziećmi.

Źródło: EUROFUNDS.org.

Rozmawiała Anna Królikowska, redaktor KFE. 10.03.2010.