Opracowanie koncentruje się na analizie trendów rozwojowych i zmianach poziomu zróżnicowania województw w kluczowych obszarach życia społecznego i gospodarczego w okresie od ich utworzenia
w roku 1999 do okresu 2007 - 2008, na który przypada między innymi rozliczenie wykonania Narodowego Planu Rozwoju 2004 - 2006. Celem opracowania jest dokonanie oceny kierunków i intensywności procesów rozwojowych, jakim podlegały polskie regiony, służącej sformułowaniu wniosków i rekomendacji, zwłaszcza dla polityki rozwoju regionalnego w bliższej i dalszej przyszłości.
W opracowaniu przyjęto generalnie rok 1999, w którym wszedł w życie nowy podział administracyjny kraju, jako rok odniesienia, przy czym w niektórych obszarach tematycznych - z powodu ograniczeń wynikających najczęściej z dostępności porównywalnych danych statystycznych w przekrojach terytorialnych - analiza obejmuje okres od roku 2000 lub nawet 2002 (np. w zakresie rynku pracy, gdzie wykorzystywane są dane statystyczne oparte na spisie powszechnym przeprowadzonym w 2002 r.). Zmiany społeczno-gospodarcze w okresie 1999 - 2007 (2008) są analizowane z wyodrębnieniem okresu do 2003 r. tj. przed akcesją do UE oraz okresu członkostwa Polski w strukturach unijnych.
Najważniejsze wskaźniki ilustrujące stan rozwoju gospodarczego Polski i regionów oraz dokonany postęp w tym okresie są prezentowane na tle UE-27.
Raport Ministerstwa Rozwoju Regionalnego analizuje tendencje rozwojowe województw (tj. na poziomie odpowiadającym jednostkom statystycznym NTS 2). Ze względu na fakt, że zasadnicza linia podziałów w Polsce wyodrębnianych według kryteriów poziomu rozwoju gospodarczego i społecznego oraz wyposażenia w infrastrukturę materialną przebiega nie wzdłuż granic administracyjnych, ale przede wszystkim wzdłuż granic dzielących obszary o charakterze miejskim i wiejskim, analizy tematyczne - oprócz syntetycznej charakterystyki zjawisk na poziomie kraju i województw - uwzględniają także powyższy wymiar przestrzenny.
Problematyka rozwoju regionów w okresie niemalże dekady, w trakcie której Polska dołączyła do Wspólnoty Europejskiej, jest tak szeroka i kompleksowa, że z konieczności ograniczono treść raportu do najważniejszych jej aspektów, kierując się przesłankami wynikającymi z kryteriów jego przydatności dla celów projektowania i monitorowania polityki rozwoju. Tematyka raportu odnosi się zatem do następujących obszarów:
1. Wzrost gospodarczy w skali kraju i w regionach
2. Wykorzystanie kapitału ludzkiego i społecznego w regionach
3. Zaawansowanie w budowie społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy
4. Poziom i dostępność usług publicznych w regionach, stan infrastruktury materialnej
5. Zdolność instytucjonalna administracji.
Raport nie analizuje wpływu funduszy unijnych na gospodarkę, gdyż będzie to przedmiotem odrębnego opracowania MRR. Zamierzeniem raportu było podjęcie próby udzielenia odpowiedzi na ważne z punktu widzenia polityki rozwoju regionalnego pytania badawcze dotyczące takich zagadnień jak:
- Jakie są relacje pomiędzy zmianami w strukturze gospodarczej regionów a wykorzystaniem endogenicznych możliwości ich rozwoju? Jaki wpływ na przyszły rozwój regionów ma dynamika i struktura ponoszonych nakładów inwestycyjnych? Czy odpowiadają one potrzebom i wyzwaniom?
- Jakiego rodzaju nierównowagi są groźne dla rozwoju Polski i jak im przeciwdziałać (luka technologiczna gospodarki, słaba dostępność komunikacyjna, niski poziom kapitału społecznego)?
- Jak silnie rośnie zróżnicowanie pomiędzy obszarami miejskimi i wiejskimi w Polsce? W jakich dziedzinach jest ono szczególnie niebezpieczne i jak je zmniejszać używając instrumentów polityki rozwoju?
- Jakie czynniki decydują o niskim wykorzystaniu kapitału ludzkiego? Jakimi środkami polityki państwa należy zwiększać aktywność zawodową ludności w celu poprawy ich poziomu życia oraz ożywienia rozwoju gospodarek regionalnych?
- Jakie jest usytuowanie Polski wśród innych krajów unijnych w budowie społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy?
- Jakie są kluczowe determinanty zwiększenia zdolności instytucjonalnej Polski i regionów w programowaniu i realizacji strategii rozwojowych?
W opracowywanym raporcie wykorzystane zostały przede wszystkim dane statystyczne GUS
i Eurostatu, dane OECD, w tym także informacje i tezy zawarte w raporcie OECD Territorial
Reviews - Poland, jak również materiały i dokumenty Komisji Europejskiej. Wykorzystano też
źródła informacji pochodzące z badań ewaluacyjnych opracowywanych przez instytucje
naukowo- badawcze, agencje i inne firmy specjalistyczne w ramach systemu monitorowania
realizacji przedsięwzięć współfinansowanych z funduszy unijnych. Źródłem informacji
o środkach finansowych wydatkowanych na realizację polityki spójności w latach 2004-2008 są dane MRR oraz Ministerstwa Finansów.
Pobierz raport 2009 r.
