Po raz pierwszy w historii UE, 14 państw członkowskich skorzysta z procedury wzmocnionej współpracy, aby wypracować wspólne przepisy dla rozstrzygania...   międzynarodowych rozwodów. Dzięki temu małżonkowie pochodzący z różnych krajów będą mogli m.in. wybrać państwo, którego prawo będzie miało zastosowanie w przypadku rozwodu. Procedura wzmocnionej współpracy jest stosowana w przypadku niemożności wypracowania porozumienia przez wszystkie 27 krajów UE.

Wzmocniona współpraca to formuła przewidziana w traktatach unijnych, która umożliwia grupie co najmniej 9 państw wypracowanie porozumienia, co do którego nie ma zgody całej UE-27. Długotrwały brak consensusu w sprawie rozstrzygania międzynarodowych rozwodów sprawił, że 14 krajów UE (Austria, Belgia, Bułgaria, Francja, Hiszpania, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Węgry i Włochy) podjęło decyzję o zawiązaniu wzmocnionej współpracy z myślą o przyjęciu szczegółowych przepisów dotyczących rozwodów par międzynarodowych. 22 lipca Komisja wydała oficjalną decyzję, wyrażającą zgodę na podjęcie wzmocnionej współpracy.

- Ten pierwszy przypadek wykorzystania wzmocnionej współpracy to wielki krok w kierunku UE pracującej dla swoich obywateli. Uczucie łączy ludzi ponad granicami i niezależnie od ich obywatelstwa. W rezultacie wiele międzynarodowych par potrzebuje pewności prawnej w kwestii przepisów mających zastosowanie do ich sytuacji - powiedziała wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa.

W odpowiedzi na obawy, że wykorzystanie wzmocnio

nej współpracy będzie oznaczało koniec integracji europejskiej w jej obecnej formie, komisarz powiedziała: -Nie mam wątpliwości, że precedens ten przyczyni się do pogłębienia integracji.Z nowych przepisów skorzystają setki tysięcy międzynarodowych par.Biorąc pod uwagę, że poprzedni wniosek w tej sprawie uwiązł w gąszczu instytucjonalnych procedur na pięć lat, można śmiało stwierdzić, że obecnie UE dysponuje środkami pozwalającymi przyjmować istotne akty prawne w trybie przyśpieszonym.

Czternaście państw będzie teraz prowadzić negocjacje w sprawie propozycji szczegółowego rozporządzenia KE regulującego rozwody międzynarodowe. Ma ono dać parom większą pewność prawną oraz zapobiec zjawisku prześcigania się przez małżonków przy wnoszeniu sprawy do sądu w celu zapewnienia sobie najlepszych warunków rozwodu. Dzięki wspólnym regulacjom będzie też można uniknąć kosztownych pod względem emocjonalnym i finansowym postępowań.

Wniosek ma na celu ochronę słabszych partnerów w sporach związanych z rozwodem.Międzynarodowe pary małżeńskie będą mogły uzgodnić, które prawo będzie miało zastosowanie do ich rozwodu lub separacji prawnej.Na wypadek gdyby małżonkowie nie mogli się w tej sprawie porozumieć, sędziowie będą ustalać prawo właściwe na podstawie wspólnej formuły. Dzięki temu małżeństwa zyskają większą pewność prawną, przewidywalność oraz elastyczność. Takie rozwiązanie pomoże także uchronić małżonków i ich dzieci przed skomplikowanymi, długotrwałymi i uciążliwymi procedurami.

To nowe rozwiązanie pomoże parom o różnym obywatelstwie, a także parom mieszkającym oddzielnie w różnych państwach lub mieszkającym razem w kraju innym niż ojczysty.Potrzeba podjęcia działania przez UE jest oczywista:w 2007 r. w 27 państwach członkowskich UE miało miejsce ponad milion rozwodów, z czego 140 tys. (13 %) zawierało „element międzynarodowy".

Aby wejść w życie, wypracowane rozporządzenie musi zostać jednomyślnie przyjęte przez zainteresowane państwa członkowskie podczas najbliższego posiedzenia Rady UE i skonsultowane z Parlamentem Europejskim.Wzmocniona współpraca będzie na razie stosowana w 14 zainteresowanych państwach UE, ale pozostałe państwa mogą w każdej chwili do nich dołączyć. Zgodnie z traktatem lizbońskim muszą jedynie powiadomić o tym najpierw Radę i Komisję.

Zgodnie z traktatami UE wzmocniona współpraca umożliwia dziewięciu lub większej liczbie państw podejmowanie działań w istotnej, ale blokowanej przez niewielką mniejszość państw członkowskich sprawie.Inne państwa UE mają prawo dołączyć do nich w dowolnym momencie (art. 331 Traktatu o funkcjonowaniu UE).

Komisja zaproponowała zastosowanie mechanizmu wzmocnionej współpracy w omawianej sprawie 24 marca br. (IP/10/347), w odpowiedzi na wniosek dziewięciu państw, niezadowolonych z braku postępów w Radzie UE w sprawie złożonego przez Komisję w 2006 r. wniosku ustawodawczego (pierwotnie w grupie tych państw była również Grecja, która później się wycofała).Od tamtej pory do inicjatywy dołączyło pięć kolejnych państw: Niemcy, Belgia, Łotwa, Malta i Portugalia (IP/10/628).

Następnie Parlament Europejski wyraził zgodę na zastosowanie mechanizmu wzmocnionej współpracy 16 czerwca br. (IP/10/747). Ministrowie sprawiedliwości państw UE udzielili swego poparcia 4 czerwca (MEMO/10/236). Decyzja o ustanowieniu wzmocnionej współpracy, którą Komisja Europejska zaproponowała pięć miesięcy temu, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE z 22 lipca(IP/10/917).

Samo rozporządzenie nie ma żadnego wpływu na krajowe przepisy dotyczące rozwodów lub zawierania małżeństw.

Dodatkowe informacje

MEMO/10/100

Decyzja Rady

Wnioski legislacyjne Komisji

Strona internetowa wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa