Większość tych pieniędzy trafi ostatecznie do firm budowlanych. - W zasadzie cały program operacyjny „Infrastruktura i środowisko" to finansowanie budownictwa - mówi Adam Zdziebło, wiceminister rozwoju regionalnego.

Można przyjąć w przybliżeniu, że do 2015 r. budownictwo tylko z tego programu wchłonie kilkadziesiąt miliardów złotych, bo jego łączny budżet to 37,6 mld euro (28 mld euro z UE plus 9,7 mld euro wkładu krajowego).

Niestety, nie ma danych wskazujących wprost, do jakich działów gospodarki narodowej płyną unijne dotacje. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego twierdzi, że takich danych nie da się wygenerować z Krajowego Systemu Informatycznego..

Tak właśnie jest w „Infrastrukturze i środowisku". Pieniądze z tego programu mogą być przeznaczone na budowę m.in. autostrad, dróg krajowych, portów, także lotniczych, oczyszczalni ścieków, infrastruktury dla oświaty i ochrony zdrowia, a nawet wałów przeciwpowodziowych. Przy czym w programach operacyjnych (także regionalnych) środki np. na autostrady, drogi i trasy kolejowe są ujęte w kategorii transport, choć chodzi przede wszystkim o budowę infrastruktury transportowej, a nie o usługi transportowe.

Na razie z „Infrastruktury i środowiska" do beneficjentów trafiło 5,4 mld zł. Realizacja inwestycji finansowanych z tego programu odbywa się dość nierównomiernie.

Jakie inne działy gospodarki zyskują najwięcej dzięki funduszom unijnym? Ani eksperci, ani urzędnicy nie potrafią jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Można próbować zrobić analizę według tzw. kategorii interwencji europejskiej.

Poza transportem najwięcej środków przewidziano na badania i rozwój technologiczny, innowacyjność i przedsiębiorczość. Pieniądze te mają trafić do firm, szczególnie małych i średnich. Łączna pula z „Innowacyjnej gospodarki" oraz programów regionalnych wynosi ponad 10 mld euro.

Środki te mają służyć finansowaniu inwestycji bezpośrednio związanych z innowacjami (technologie innowacyjne, tworzenie nowych firm przez uniwersytety, centra badawczo-rozwojowe i istniejące już przedsiębiorstwa). Druga obszerna dziedzina to inwestycje w infrastrukturę badawczo-rozwojową, w tym wyposażenie, oprzyrządowanie, sieci informatyczne dużej szybkości między centrami badań.

Kolejny obszar, dla którego przewidziano 8,8 mld euro, to ochrona środowiska i zapobieganie zagrożeniom. Na pakiet ten składa się 6,8 mld euro z „Infrastruktury i środowiska" oraz 2 mld euro z programów regionalnych. Pieniędzmi tymi można sfinansować zarówno granty na oczyszczanie wód użytkowych czy zarządzanie odpadami produkcyjnymi, jak i na promocję czystego transportu miejskiego.

Ponad 3,7 mld euro przeznaczono na społeczeństwo informacyjne: infrastrukturę (sieci szerokopasmowe), usługi, aplikacje dla obywateli i przedsiębiorstw. Na cel ten asygnowane są środki z „Innowacyjnej gospodarki", programów regionalnych oraz programu „Rozwój Polski wschodniej"; w ramach tego ostatniego realizowany jest największy projekt dostępu do Internetu. Eksperci wskazują, że sektor IT to jeden z poważniejszych biorców dotacji; korzysta z nich zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio.

Ponad 3,5 mld euro z programu „Kapitał ludzki" przeznaczono na „poprawę jakości kapitału ludzkiego". Cel ma być osiągnięty przede wszystkim przez edukację i szkolenia. Dzięki dotacjom unijnym niebywale rozwinęły się usługi doradcze.

W sumie z funduszy unijnych najwięcej czerpią - poza budownictwem - szeroko rozumiane usługi (informatyczne, szkolenia, doradztwo).

Do działów gospodarki narodowej, które wprost są uwzględnione w programach operacyjnych, należy turystyka. Na poprawę usług turystycznych przeznaczono prawie 1 mld euro. Dotacje mogą być spożytkowane m.in. na budowę i przebudowę infrastruktury turystycznej (a więc znowu pośrednio korzysta z nich branża budowlana).

Za pieniądze unijne przede wszystkim budujemy więc infrastrukturę, a głównym beneficjentem jest budownictwo. Inwestycje infrastrukturalne napędzają z kolei całą gospodarkę.

Rzeczpospolita